Τα τελευταία χρόνια έχουν προκύψει σημαντικές εξελίξεις σε ότι αφορά την αντιμετώπιση ασθενών με μεταστατικό ορμονο-ευαίσθητο καρκίνο του προστάτη. Οι εξελίξεις αυτές προκύπτουν από τα αποτελέσματα κλινικών μελετών στις οποίες χρησιμοποιήθηκαν φάρμακα που μέχρι πρότινος είχαν θέση μόνο στην αντιμετώπιση ασθενών με ευνουχοάντοχο καρκίνο.

Οι μελέτες Systemic Therapy in Advanced and Metastatic Prostate Cancer Evaluation of Drug Efficacy (STAMPEDE) και Chemo Hormonal Therapy versus Androgen Ablation Randomized Trial in Extensive Disease (CHAARTED) καθόρισαν τον ρόλο της δοσιταξέλης σε συνδυασμό με τον ανδρογονικό αποκλεισμό ως πρώτης γραμμής θεραπεία σε ασθενείς με μεταστατικό καρκίνο του προστάτη.

Στις μελέτες CHAARTED και STAMPEDE ο σχετικός κίνδυνος (hazard ratio) για την συνολική επιβίωση με την προσθήκη 6 κύκλων χημειοθεραπείας ήταν αντίστοιχα 0.61 και 0.78. Παρόλα αυτά, απόλυτη επιβίωση διέφερε στις δυο μελέτες και ήταν 71 και 81 μήνες (STAMPEDE) έναντι 44 και και 57.6 μήνες (CHAARTED). Η διαφορά αυτή οφείλεται στο γεγονός ότι οι δυο μελέτες αφορούσαν σε σχετικά διαφορετικούς πληθυσμούς. Για παράδειγμα η μελέτη STAMPEDE περιλάμβανε και μη μεταστατικούς ασθενείς που αποτελούσαν το 40% περίπου του πληθυσμού. Έτσι λοιπόν , αναλύοντας μονάχα τους μεταστατικούς ασθενείς στην μελέτη STAMPEDE η συνολική επιβίωση φαίνεται να είναι 45 και 60 μήνες στους ασθενείς που έλαβαν ανδρογονικό και ανδρογονικό αποκλεισμό με δοσιταξέλη αντίστοιχα.

Σε μια μεγάλη μετανάλυση που περιλάμβανε τις 3 σημαντικότερες μελέτες επί του θέματος (GETUG-15, STAMPEDE, και CHAARTED), φάνηκε ότι η προσθήκη δοσιταξέλης επέφερε αύξηση στο διάστημα ελεύθερο κλινικής εξέλιξης, στο διάστημα ελεύθερο βιοχημικής εξέλιξης και στην συνολική επιβίωση σε σχέση με τους ασθενείς που έλαβαν μονάχα ανδρογονικό αποκλεισμό. Σαφέστατα, η τοξικότητα που προκύπτει από την προσθήκη δοσιταξέλης είναι μεγαλύτερη σε σχέση με την θεραπεία μονάχα με ανδρογονικό αποκλεισμό.

Η μελέτη LATITUDE και η μελέτη STAMPEDE (άλλο σκέλος της μελέτης) από την άλλη ανέδειξαν τον ρόλο της αμπιρατερόνης σε συνδυασμό με την πρεδνιζολόνη και τον ανδρογονικό αποκλεισμό. Ο σκοπός των μελετών αυτών ήταν να διερευνήσουν αν υπάρχει όφελος από την προσθήκη αμπιρατερόνης και πρεδνιζολόνης σε ασθενείς με υψηλού κινδύνου ορμονο-ευαίσθητο μεταστατικό καρκίνο του προστάτη. Η μελέτη LATITUDE απέδειξε ότι η προσθήκη αμπιρατερόνης επέφερε στατιστικά σημαντική βελτίωση τόσο στην συνολική επιβίωση όσο και στο διάστημα ελεύθερο εξέλιξης της νόσου. Ο κίνδυνος θανάτου μειώθηκε κατά 38% ενώ ο κίνδυνος εξέλιξης της νόσου μειώθηκε κατά 53% . Είναι αξιοσημείωτο ότι τα αποτελέσματα αυτά άρχισαν να διαφαίνονται ήδη από την πρώτη ανάλυση οδηγώντας σε αλλαγή του σχεδιασμού της μελέτης.

Παρόμοια ήταν και τα αποτελέσματα της μελέτης STAMPEDE. Η προσθήκη αμπιρατερόνης οδήγησε τόσο σε μείωση του αριθμού των θανάτων όσο και σε αύξηση της 3ετής επιβίωσης από 76% που ήταν στους ασθενείς που λάμβαναν μόνο ανδρογονικό αποκλεισμό σε 83%.

Σε μία συστηματική μετανάλυση που περιλάμβανε τις δυο μελέτες LATITUDE και STAMPEDE φάνηκε ότι η προσθήκη αμπιρατερόνης και πρεδνιζολόνης επέφερε μείωση κατά 55% του κινδύνου κλινικής και ακτινολογικής εξέλιξης της νόσου και βελτίωση κατά 14% της απόλυτης 3ετής επιβίωσης μεγαλύτερη ακόμα και από αυτής που παρατηρήθηκε στις μελέτες με δοσιταξέλη που ήταν 8% αν και δεν θα πρέπει να συγκρίνονται οι δυο θεραπείες αφού οι μελέτες που τις αφορούσαν συμπεριλάμβαναν διαφορετικό πληθυσμό.

Σε μια προσεκτική ανάγνωση των ανάγνωση των παραπάνω μελετών, διαφαίνεται ότι η κατηγορία των ασθενών που επωφελούνται περισσότερο από την προσθήκη είτε δοσιταξέλης είτε αμπιρατερόνης είναι νεοδιαγνωσμένοι ασθενείς με υψηλού κινδύνου (είτε Gleason >/=8 είτε υψηλό μεταστατικό φορτίο) μεταστατικό καρκίνο του προστάτη και στους οποίους θα ήταν χρήσιμο να προσφέρεται άμεση έναρξη των φαρμάκων αυτών παράλληλα με τον ανδρογονικό αποκλεισμό. Τόσο η αμπιρατερόνη όσο και η δοσιταξέλη δεν αύξησαν την συνολική επιβίωση των ασθενών με χαμηλού κινδύνου μεταστατική νόσο.

Στο ερώτημα τώρα σχετικά με το αν είναι προτιμότερο να χορηγηθεί αμπιρατερόνη ή δοσιταξέλη, υπάρχουν κάποιες ενδείξεις ότι η αποτελεσματικότητα της δοσιταξέλης φαίνεται να επηρεάζεται κάπως όταν χορηγείται μετά από χορήγηση αμπιρατερόνης ή ενζαλουταμίδης. Για τον λόγο αυτό πολλοί υποστηρίζουν την άμεση χορήγηση δοσιταξέλης πριν την έναρξη αμπιρατερόνης προσδοκώντας ότι με αυτό τον τρόπο θα ανασταλεί η συγκέντρωση καρκινικών κυττάρων   ανθεκτικών στον ευνουχισμό.